Ochwat u konia

11 listopada 2026

Ochwat zalicza się do najgroźniejszych stanów nagłych u konia. Objawia się miejscowo w kopycie, ale w rzeczywistości jest złożonym zespołem chorobowym o ogólnoustrojowym podłożu. Literatura naukowa definiuje ochwat jako „ostre, jałowe i rozlane zapalenie tworzywa kopytowego”.

W oparciu o literaturę naukową poniżej przedstawiamy fakty dotyczące przyczyn i objawów ochwatu oraz pierwszej pomocy przedweterynaryjnej i leczenia.

Skąd się bierze ochwat u konia?

Wyróżnia się trzy rodzaje ochwatu, odpowiadające trzem mechanizmom jego powstawania:

• Ochwat metaboliczny — występuje najczęściej w wyniku zaburzeń hormonalnych, na przykład końskiego zespołu metabolicznego (EMS) czy choroby Cushinga (PPID). Powodem jest zbyt wysoki poziom insuliny we krwi, który niszczy połączenia listewkowe w kopytach.
• Ochwat septyczny (toksyczny) — wynika z ciężkich stanów zapalnych organizmu. Pojawia się po przejedzeniu paszą treściwą, które powoduje gwałtowną fermentację w jelitach, a także przy ostrej kolce lub po porodzie, gdy u klaczy dochodzi do zatrzymania łożyska.
• Ochwat mechaniczny — występuje najrzadziej i wynika z przeciążenia kończyny, na przykład przy kontuzji, kiedy zdrowa noga przejmuje ciężar kontuzjowanej. Prowadzi to do niedotlenienia tkanek obciążonej nogi.

Jakie są objawy ochwatu?

W ostrym stadium ochwatu koń odczuwa bardzo silny ból i przyjmuje „postawę ochwatową”: przenosi ciężar ciała na zad, charakterystycznie wysuwając do przodu przednie nogi. Jego chód jest sztywny, kopyta są gorące, a w tętnicach palcowych wyczuwa się silne tętno.

Zanim jednak dojdzie do kulawizny, w kopytach pojawiają się już mikrouszkodzenia. Można je wykryć badaniem RTG, które jest podstawą oceny zmian, takich jak obniżenie lub rotacja kości kopytowej.

Jeśli pojawia się podejrzenie ochwatu, należy niezwłocznie wezwać lekarza weterynarii i podjąć odpowiednie działania, aby zapobiec pogłębianiu się zmian. Czas reakcji jest tu kluczowy. Ocenia się, że ochwat przechodzi w stan przewlekły, jeśli trwa dłużej niż 48–72 godziny. Wtedy powstaje zagrożenie trwałymi zmianami deformacyjnymi, a także przebiciem podeszwy kopyta przez kość kopytową.

Pierwsza pomoc przedweterynaryjna

Co możemy zrobić, zanim dojedzie lekarz weterynarii?

1. Telefon do lekarza weterynarii

Pierwszy krok to telefon do lekarza weterynarii z informacją o objawach ochwatu. Zazwyczaj przypadki ochwatu są traktowane przez lekarzy priorytetowo.

2. Boks i bezwzględny spokój

Konia trzeba zamknąć w boksie. Absolutnie nie wolno zmuszać go do ruchu ani oprowadzać — to pogłębia rotację kości kopytowej. Boks musi być grubo wyścielony miękką ściółką: grubą warstwą słomy, piaskiem, a najlepiej wilgotnymi trocinami.

3. Usunięcie paszy

Z boksu należy usunąć wszelką paszę — owies, granulat, musli, a także siano. W trakcie choroby koń powinien dostawać niewielkie ilości siana, wcześniej moczonego w wodzie przez co najmniej 1–2 godziny, co wypłukuje z niego cukry.

4. Chłodzenie kopyt

Natychmiast należy zacząć chłodzić kopyta — to kluczowe w hamowaniu procesu niszczenia kopyta. Chłodzić trzeba intensywnie i bez przerwy przez co najmniej 30–60 minut, obejmując także obszar nad stawem pęcinowym. Nogę konia wstawia się do wiadra z wodą i lodem albo zakłada specjalne buty chłodzące.

Wsparcie żywieniowe

W profilaktyce zapobiegającej dalszemu postępowi choroby, w okresie po ostrej fazie, a także u koni ze skłonnością do ochwatu metabolicznego często wykorzystuje się kilka substancji.

Konie ze skłonnością do ochwatu metabolicznego

Stosuje się suplementy regulujące poziom insuliny i glukozy we krwi, takie jak:

• magnez i chrom — zwiększają wrażliwość na insulinę i pomagają kontrolować wyrzuty insuliny do krwi, co jest kluczowe przy tym rodzaju ochwatu;
• cynamon — wspomaga metabolizm glukozy u ssaków.

Mikrokrążenie

W celu poprawy mikrokrążenia wykorzystuje się zioła:

• miłorząb japoński (Ginkgo biloba) — wspiera krążenie obwodowe w małych naczyniach krwionośnych kopyta, co pomaga przeciwdziałać niedotlenieniu tkanek;
• głóg (Crataegus) — wzmacnia naczynia krwionośne.

Antyoksydanty i substancje przeciwzapalne

• kadzidłowiec (Boswellia serrata) i kurkuma — naturalne wsparcie w obniżaniu stanu zapalnego oraz bólu kopyt i stawów;
• selen i witamina E — silne antyoksydanty, które chronią komórki przed stresem oksydacyjnym w okresie zapalnym.

Faza regeneracji

W fazie regeneracji niezbędne są także biotyna, cynk, miedź i MSM. Substancje te stymulują wzrost zdrowego rogu kopytowego.